$52.3 billionની Dollar Inflow બાદ RBIએ FCNR(B) Window વહેલી બંધ કરી, Cost નહીં Target મુખ્ય કારણ: SBI Research

Reserve Bank of India (RBI)એ FCNR(B) deposits માટેની concessional forex swap facility એક મહિનો વહેલી બંધ કરવાનો નિર્ણય ખર્ચના દબાણને કારણે નહીં, પરંતુ અપેક્ષિત Foreign Currency Inflowsનો target મોટા ભાગે હાંસલ થઈ ગયો હોવાથી લીધો હોવાનું SBI Researchનું માનવું છે. RBIએ અગાઉ September 30 સુધી ઉપલબ્ધ રહેવાની facility હવે August 31, 2026થી બંધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

RBIના આ પગલાં પહેલાં જ August 13 સુધી બેન્કોએ FCNR(B) deposits મારફતે $52.3 billion એકત્ર કર્યા હતા. ઉપરાંત Overseas Foreign Currency Borrowings (OFCBs)માંથી $2.8 billion અને External Commercial Borrowings (ECBs)માંથી $1.7 billion આવ્યા હતા. આમ ત્રણેય routes મારફતે કુલ mobilisation લગભગ $56.8 billion પર પહોંચી ગયું હતું.

$10.5 billionનો Cost છતાં RBI માટે મોટો બોજ નહીં

SBI Researchના analysis પ્રમાણે FCNR(B) scheme હેઠળ $70 billionનું corpus બને અને Dollar-Rupee hedging cost સરેરાશ 3% રહે તો વાર્ષિક notional hedging cost લગભગ $2.1 billion થઈ શકે છે. જો આ cost 5 વર્ષ સુધી સમાન રહે તો કુલ ખર્ચ આશરે $10.5 billion થઈ શકે છે.

પરંતુ Research Reportનું કહેવું છે કે આ આંકડાને માત્ર FCNR(B) corpus સામે નહીં, પરંતુ ભારતના કુલ Forex Reserves સામે જોવો જોઈએ. લગભગ $700 billionના હાલના reserves સામે $10.5 billionનો 5 વર્ષનો cumulative cost માત્ર આશરે 1.45% થાય છે. જો આગામી 5 વર્ષમાં reserves વધીને લગભગ $800 billion થાય તો આ પ્રમાણ ઘટીને આશરે 1.27% રહી શકે છે. તેથી hedging cost RBIના નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ હોવાની શક્યતા ઓછી હોવાનું SBI Researchનું તારણ છે.

FCNR(B) Inflow $60-65 billion સુધી પહોંચવાનો અંદાજ

SBI Researchનું અનુમાન છે કે FCNR(B) deposits હેઠળ કુલ mobilisation $60-65 billion સુધી પહોંચી શકે છે. જ્યારે OFCBs અને ECBsને સામેલ કરવામાં આવે તો સમગ્ર scheme હેઠળ inflows $80-85 billion સુધી જઈ શકે છે. Research Houseના મતે Augustના બાકી દિવસોમાં પણ મોટી રકમ આવવાની શક્યતા હોવાથી RBIએ target પૂરતો હાંસલ થઈ ગયો હોવાનું માનીને window વહેલી બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો હોઈ શકે છે.

RBIએ Juneમાં આ concessional swap facility શરૂ કરી હતી જેથી લાંબા ગાળાની Foreign Currency Inflows આકર્ષી શકાય અને ભારતની Balance of Payments તથા Forex Reserve positionને ટેકો મળે. RBIએ August 14ના પોતાના નિર્ણયમાં પણ FCNR(B) facilityને મળેલા “encouraging response” અને તેના કારણે થયેલા Forex Inflowsને deadline ઘટાડવાનું કારણ જણાવ્યું હતું.

Forex Reserves અને Banking Liquidity માટે મહત્વપૂર્ણ

FCNR(B) મારફતે આવેલી Dollar Inflowsથી RBIને Forex Reserve buffer મજબૂત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. SBI Researchના જણાવ્યા પ્રમાણે RBIએ August 7 સુધી લગભગ $31.2 billionના Foreign Currency Assets recoup કર્યા હતા, જે તે સમય સુધી mobilise થયેલી કુલ રકમના આશરે 55% જેટલા હતા. Reportમાં FY27 દરમિયાન Balance of Payments લગભગ $50 billion surplus રહેવાની અને Current Account Deficit લગભગ 1% of GDP રહેવાની શક્યતા પણ દર્શાવવામાં આવી છે.

બિઝનેસ દૃષ્ટિએ RBIનો નિર્ણય એ સંકેત આપે છે કે FCNR(B) schemeએ ટૂંકા સમયમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ Dollar Liquidity આકર્ષી છે. હવે August 31 સુધી બેન્કો NRI deposits માટે mobilisation વધુ ઝડપી કરે તેવી શક્યતા છે, જ્યારે Forex Market માટે ધ્યાન આ inflows Rupee, Banking Liquidity અને RBIના reserve management પર કેવી અસર કરે છે તેના પર રહેશે.